Tatbikat usulleri

Tuğla ve taş örgü

Özgün örgü düzenine sadık onarım, derz kazıma ve yeniden doldurma.

açıklıkkaviskazıma derinliğiTaş sıraKilit tuğlasıTuğla hatıl sırasıKazınan eski derzYeniden doldurulan derzMuhammer Engin

Not: kesit şematiktir. Sıra düzeni, derz kalınlığı ve kazıma derinliği yapının kendi örgüsünden ve onaylı projeden gelir.

Tatbikat usulleri
Nerede karşımıza çıkar

Cephede, kemerde, bacada ve avlu duvarında

Tuğla ve taş örgüde onarım, yapının kendi örgü düzenini okumakla başlar. Hangi sıranın nasıl dizildiği, derzin kalınlığı ve tuğlanın ölçüsü belgelenmeden yerine yenisi konmaz.

Bozulmuş derzler kazınır ve yerine yapının kendi harcına yakın bir karışım doldurulur. Değişmesi gereken tuğla ya da taş, özgününe ölçü ve doku olarak yakın olanla değiştirilir.

Amaç yüzeyi yeni göstermek değil, yapının okunabilir kalmasıdır. Sonradan yapılan ekin nerede olduğu, isteyenin görebileceği biçimde raporda durur.

Kesme taş harpuşta ve köşe taşı tipleri: kesitler, izometrik görünüşler ve tuğla örgüyle birleşim detayları
Kesme taşın tuğla örgüyle birleştiği yerler: harpuşta ve köşe taşı tipleri, kesit ve izometrik görünüşleriyle.Kaynak ve lisans doğrulanıyor
Kayda geçen hususlar

İşin sırrı ölçüde değil, kayıtta

Aşağıdaki maddeler bu teknikte hangi kararların nereden geldiğini gösterir. Karışım oranı, dayanım ve süre bilerek yazılmıyor: bunlar yapıya özeldir ve analizle onaylı projeden gelir.

  1. Özgün örgü düzeninin belgelenmesi
  2. Derz kazıma ve yeniden doldurma
  3. Ölçü ve dokuda özgüne yakın malzeme
  4. Yapılan ekin raporda gösterilmesi
Sahadan

Bir duvarın onarılışı

Kareler Safir Restorasyon'un kendi saha arşivinden. Sıra, işin sırası: mevcut örgü okunur, duvar örülür, kemer kurulur, derz kazınıp yeniden doldurulur.

Taş ve tuğla sıraların birlikte yükseldiği mevcut duvar köşesi, üstünde ahşap destek
OkumaMevcut örgü düzeninin okunması
Taş ve tuğla örgünün arasından geçen ahşap hatılın yakın görünümü
OkumaDuvarın içindeki ahşap hatıl
İç mekânda usta, ahşap kalıbın üstüne tuğla sırasını diziyor
ÖrgüTuğlanın sırasına göre örülmesi
İskele üstünde usta, cephe duvarında tuğla sırasını yükseltiyor
ÖrgüCephede sıranın yükselmesi
İskele üstünde birkaç usta, taş ve tuğla duvarı birlikte örüyor
ÖrgüDuvarın ekiple yeniden örülmesi
Açıklığın üstündeki tuğla kemer, ahşap kalıba yaslanarak örülmüş hâlde
KemerKemerin ahşap kalıp üstünde örülmesi
Yuvarlak pencere açıklığının çevresine ışınsal dizilmiş tuğlalar
KemerYuvarlak açıklıkta ışınsal tuğla dizisi
Tuğla duvarda bozulmuş derzin makineyle kazınması
DerzBozulmuş derzin kazınması
Kazınan derzin mala ile, yapının kendi harcına yakın karışımla doldurulması
DerzDerzin yeniden doldurulması
Tuğla ve taş örgüsü onarılmış cephe, kemerli pencere sırası okunuyor
TamamlandıOnarımı tamamlanmış cephe
Seyahatname

Aynı usul, başka diyarlarda

Aşağıdaki kareler Safir Restorasyon'a ait değil. Taşla tuğlayı aynı duvarda sıra sıra kullanma fikri çok eski ve çok yaygın: Roma bu düzene kendi adını vermiş, Orta Asya tuğlayı desene çevirmiş, İngiltere örgü bağlarını isimlendirmiş. Kareler kamuya açık arşivlerden; her birinin künyesi altında duruyor.

Moloz taş sıraların arasında tuğla hatıl bandı bulunan Roma dönemi duvarı
İtalya

Roma'nın almaşık duvarı

Taş sıraların arasına giren tuğla bandı Roma'da opus mixtum diye adlandırılmış. Ayvalık'ta karşılaştığımız düzenin aynısı.

Fotoğraf: Hélène Rival · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
Napoli'deki Roma tiyatrosunun duvarında yan yana duran tuğla sıraları ve eşkenar dörtgen taş örgü
İtalya · Napoli

İki örgü bir arada

Aynı duvarda tuğla sırası ile eşkenar dörtgen taş örgü yan yana. Hangi bölümün nasıl örüleceği yapının kendi ihtiyacına göre değişmiş.

Fotoğraf: Gaius Cornelius · kamu malı · Wikimedia Commons
İngiltere'de bir bahçe duvarı: sıralar boy ve baş tuğlaların dönüşümlü dizilmesiyle örülmüş
İngiltere

Örgünün adı olan yer

Tuğlanın boyu ve başı sırayla dışa bakacak biçimde dizilmiş. İngiltere'de bu düzenlerin her birinin kendi adı var. Örgü bir tercih değil, tarif edilmiş bir bağ.

Fotoğraf: Acabashi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Buhara'daki Samani Türbesi: bütün cephesi tuğlanın kendisiyle desen kurulmuş kübik yapı
Özbekistan · Buhara

Tuğlanın desene dönüştüğü yer

Samani Türbesi'nde tuğla yalnız taşımıyor, cephenin bütün dokusunu da kuruyor. Sıva yok: görünen şey örgünün kendisi.

Fotoğraf: Bgag · CC0 · Wikimedia Commons
Diğer usuller
Evvelâ keşif

Yapıya sormadan cevap verilmez

Bu usulün gerekip gerekmediğini yüzeyin kendisi söyler. Bir kare fotoğraf gönderin, yerinde bakalım.