Tatbikat usulleri

Bağdadi

Ahşap çıta üzerine harçla oluşturulan geleneksel duvar ve tavan yüzeyi.

Sıvalı yüzeyÇıtaDikmeAralıkKaba ve ince sıvaKilitMuhammer Engin

Not: pafta şematiktir. Çıta aralığı ve kesit ölçüleri yapının kendi kurgusundan ve onaylı projeden gelir.

Tatbikat usulleri
Nerede karşımıza çıkar

İç duvarda, tavanda ve bölme yüzeylerinde

Bağdadi, taşıyıcı ahşap iskeletin üzerine ince çıtalar çakılarak kurulan ve harçla yüzey hâline getirilen bir duvar ve tavan usulüdür. Sıvası tamamlandığında dışarıdan bakan bir gözün onu kâgir duvardan ayırması güçtür.

İşin sırrı çıtaların arasındaki boşluktadır. Harç bu boşluktan geçer, çıtanın arkasında topaklanır ve yüzeyi arkadan kilitler. Aralık kapatılırsa harcın tutunacak yeri kalmaz. Çok açılırsa harç geriye dökülür.

Bağdadi hafiftir ve hareket eder: yapı oturdukça yüzey de onunla birlikte çalışır. Bu yüzden onarımında yüzeyin bütünü değil, bozulan bölgesi ele alınır. Sağlam kalan çıta ve harç yerinde bırakılır.

Yenilenen bölgede çıtanın cinsi, kesiti ve aralığı mevcuda göre belirlenir. Harç, yapının kendi harcının analizine göre hazırlanır. Çimento esaslı hazır harç, hareket eden bir yüzeyde çatlayarak ayrıldığı için tercih edilmez.

DikmeÇaprazÇıtaAralıkSıvaMuhammer Engin
Sıvası sökülmüş bir bağdadi duvarın sahadan görünüşü: dikmeler, üzerlerine çakılmış çıtalar, aralarındaki boşluk ve araya giren çapraz. Sağ üstte sıva henüz duruyor. Bir ustanın duvara girdiğinde gördüğü manzara budur.Çizim: Safir Restorasyon
Kayda geçen hususlar

İşin sırrı ölçüde değil, kayıtta

Aşağıdaki maddeler bu teknikte hangi kararların nereden geldiğini gösterir. Karışım oranı, dayanım ve süre bilerek yazılmıyor: bunlar yapıya özeldir ve analizle onaylı projeden gelir.

  1. Çıta aralığının mevcuda göre belirlenmesi
  2. Sağlam kalan çıta ve harcın yerinde bırakılması
  3. Harcın analizle, yapının kendi harcına göre hazırlanması
  4. Yüzeyin bütünü yerine bozulan bölgenin ele alınması
Seyahatname

Aynı usul, başka diyarlarda

Aşağıdaki kareler Safir Restorasyon'a ait değil. Ahşap bir iskeletin üzerine çıta çakıp harçla yüzey kurmak bize mahsus değil. Aynı fikir başka diyarlarda başka adlarla yaşamış. Kareler onlardan. Kareler kamuya açık arşivlerden; her birinin künyesi altında duruyor.

Sıvası dökülmüş bir duvar: yarılmış ahşap çıtalar ve aralarındaki boşluklar, kenarda duran sıva tabakasıyla birlikte
Amerika · Maryland

Yarılmış çıta

Sıva alınınca altından çıkan şey: yarılarak elde edilmiş çıtalar ve aralarındaki boşluk. Kaydına göre harcına kıl katılmış. Kıl, harcı bir arada tutan lif.

Fotoğraf: Jack E. Boucher · HABS · kamu malı
Tavan arasından bakış: çıtaların arka yüzü, aralarından geçmiş harç ve üstteki çatı taşıyıcıları
Amerika · Connecticut

Çıtanın arka yüzü

Tavan arasından bakınca yüzeyin arkası görünür: çıtalar, aralıklar ve aralıklardan geçmiş harç. Bir bağdadi yüzeyin nasıl tutunduğu ancak buradan anlaşılır.

Fotoğraf: Jack Boucher · HABS · kamu malı
Sıvası dökülmüş bir duvarda ahşap dikmeler arasına örülmüş ince dal örgüsü ve üstündeki toprak sıva
Bulgaristan · Razboişte

Çıtadan önce örgü

Kaydına göre 19. yüzyıldan kalma bir manastır duvarı. Dikmelerin arası ince dallarla örülmüş, üstü toprak harçla sıvanmış. Çıtanın yerinde örgü var. Mantık aynı, harç bir armatüre tutunuyor.

Fotoğraf: MrPanyGoff · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Cleeve Abbey'de ahşap bölme duvarı: oymalı ahşap kemer ve altındaki dolgu yüzey
İngiltere · Cleeve Abbey

Bölme duvarın kendisi

Kaydına göre ahşap dikmelerle kurulmuş, gözleri örgü ve harçla doldurulmuş bir bölme duvarı. Bağdadi gibi bu da taşıyıcı değil bölücüdür: hafif olması ve hareket etmesi işin şartı.

Fotoğraf: Michael Garlick · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Diğer usuller
Evvelâ keşif

Yapıya sormadan cevap verilmez

Bu usulün gerekip gerekmediğini yüzeyin kendisi söyler. Bir kare fotoğraf gönderin, yerinde bakalım.