Matbah Emini Hasan Ağa Çeşmesi
Taş onarımı, kitabe okuma ve varak
- Konum
- Beyoğlu, İstanbul
- Yapı türü
- Çeşme, taş eser
- Uygulama yılı
- 2024
Mevlevîhanenin en eski taşı
Çeşme, Galata Mevlevîhanesi yerleşkesinde. Saray mutfağının sorumlusu olan matbah emini Hasan Ağa tarafından 1649-50'de yaptırıldı. Yerleşkenin en eski taşınmazı sayılıyor.
Kitabesi çeşmeyi yaptıranın adıyla başlar. Üzerindeki ikinci kitabe hicrî 1268 (1851-52) tarihlidir ve Sultan Abdülmecid döneminde yapılan suyolu onarımını kaydeder: taş, iki ayrı yüzyılın kaydını birlikte taşıyor.
Çeşme, sokağın içinde, gündelik hayatın tam ortasında duran bir taş eser. Bu ölçekteki yapılarda onarım hem taşın kendisini hem üzerindeki yazıyı kapsar.
Safir Restorasyon'un üstlendiği kalemler taş onarımı, kitabenin okunması ve yazının varakla yenilenmesiydi. Kitabe, onarım öncesinde okunup kayda geçirildi. Yazının onarımı bu kayda göre yapıldı.
Varak kararı süs olsun diye alınmaz. Yazı özgününde varaklıysa varakla yenilenir ve bu karar onaylı projeye bağlıdır.
Sokakla ilişkisi
Çeşme bir yapının içinde değil, sokağın kendisinde duruyor. Kot farkı, yaya trafiği ve araç teması bu ölçekteki taş eserlerin en çok yıprandığı yerler.
Kitabenin durumu
Yazı, onarımdan önce satır satır okunup kayda geçirildi. Okunamayan yer okunamadı diye kaldı. Tamamlama yalnız okunabilen kısma dayanarak yapıldı.
Önce okunur, sonra onarılır
Bir kitabede sıra bellidir: önce okuma ve kayıt, sonra taşın onarımı, en sonda yazının yenilenmesi. Sıra bozulursa kayıp bilgi geri gelmez.
Taş yüzeyinde kayıp olan yerler tamamlandı, derzler yeniden ele alındı. Yazının varakla yenilenmesi ayrı bir kalem: oyulmuş yüzeye önce astar sürülür, altın yaprak onun üstüne oturur.
Yapının kendi kareleri
Bu yapıda masadaki roller
Bu yapıda masadaki öteki rollerin künyesi elimizde teyitli değil; teyit edilmeyen bir ad buraya yazılmaz. Aşağıda yalnız Safir Restorasyon'un üstlendiği kalemler duruyor.
- Taş onarımı
- Kitabe okuma ve varak
Yukarıda yazılı kalemler, sahada Safir Restorasyon'un kendi ekibi eliyle yürütülmüştür. İşe başlamazdan evvel her yüzey ayrı ayrı okunmuş; hangi müdahalenin nerede yapılacağı belgelemeye ve onaylı projeye bakılarak kararlaştırılmıştır. Ölçü ve karışım yapının kendi hâlinden çıkarılmış, sağlam kalan yerinde bırakılmış, yenilenen yer ise raporunda ayrıca gösterilmiştir.
Sıradaki yapı sizinki olsun
Konumunu, birkaç fotoğrafını ve elinizdeki belgeleri paylaşın; yapınıza özel iş sırasını çıkaralım. İlk görüşme bir keşiftir, taahhüt değildir.
